Czy to spółka cywilna jako najemca lub dzierżawca jest podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi? Czy może ona władać rzeczą (nieruchomością) jak posiadacz zależny – najemcą czy dzierżawcą?

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez właściciela nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zatem wynika, z uwzględnieniem pojęcia nieruchomości, że za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa lub gminy uregulowane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także na podstawie stosunku obligacyjnego lub będącego posiadaczem w sposób bezumowny.

"Przez inne podmioty władające nieruchomością" należy rozumieć m.in. posiadaczy nieruchomości. W myśl art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą nieruchomością (posiadacz zależny). Taka wykładnia przepisu jest zbieżna z celem ustawy, której istota sprowadza się do obłożenia opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi tych wszystkich, którzy odpady takie generują (wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r.  II FSK 676/17).

Na postawione pytanie udzielić należy odpowiedzi przeczącej. Zarówno najemca jak i dzierżawca są podmiotami władającym nieruchomością (posiadaczami zależnymi). Jednak spółka cywilna nie posiada zdolności do czynności prawnych, a zatem nie może być stroną jakiegokolwiek stosunku obligacyjnego, w tym umowy najmu czy dzierżawy (por. postanowienie z dnia 16 grudnia 2014r. II FSK 2985/12). Umowę taką zawrzeć mogą natomiast wspólnicy, którzy jako osoby fizyczne zdolność do czynności prawnych posiadają. W konsekwencji na spółkę cywilną nie może zostać nałożony obowiązek w zakresie opłat za gospodarowania odpadami komunalnymi.

Spółka cywilna nie posiada statusu strony w postępowaniu w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W świetle bowiem art. 133 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w § 1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa § 2.

Reasumując spółka cywilna nie może być stroną postępowania w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, tylko jej wspólnicy. Na spółce cywilnej nie ciążą obowiązki, o których mowa w ustawie. Nie jest ona bowiem "właścicielem" nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zobowiązanym do ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o czym stanowi art. 6h ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Źródło: wyrok WSA w Gliwicach z 14 grudnia 2018 r. I SA/Gl 661/18